साप चावल्यानंतर 'या गोष्टी जरूर टाळा!

No photo description available.
हिवाळा किंवा पावसाळा अशा ऋतूंमध्ये सरपटणारे प्राणी भक्ष्याच्या शोधामध्ये बाहेर येतात. हिरवळीमुळे सापांचे प्रमाण वाढलेले दिसते. अनेक वेळा हे जीव स्वत:चा जीव वाचविण्यासाठी माणसांवर हल्ला करतात. त्यामुळे भितीपोटी माणूस त्यांना मारण्याचा प्रयत्न करतो. यामध्ये सापांचे प्रमाण जास्त आहे.

साप दंश करतो या भीतीमुळे अनेक जण त्यांना पाहिल्यानंतर मारण्याचा प्रयत्न करतात. मात्र, तेदेखील स्वत:च संरक्षण करण्यासाठी माणसाला दंश करतो. विशेष म्हणजे सापाने दंश केल्यानंतर अनेक जण शरिरातून विष बाहेर काढण्यासाठी विविध उपाय करण्याचा प्रयत्न करतात. मात्र, योग्य उपचार पद्धती माहित नसल्यामुळे दंश झालेल्या व्यक्तीचा मृत्यू होऊ शकतो. त्यामुळे साप चावल्यानंतर काही गोष्टी या कटाक्षाने टाळाव्यात.

१. साप चावल्यानंतर दंश झालेल्या ठिकाणी कधीही पट्टी किंवा रुमाल बांधू नये. पट्टी बांधल्यानंतर त्या जागेवरील रक्तदाब वाढतो आणि रक्तपुरवठा करणारी नस तुटण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते.

२. साप चावल्यानंतर त्या व्यक्तीला कधीही आडवं झोपवू नये. असं केल्यामुळे रक्तप्रवाहावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे अशा व्यक्तीला कायम सरळ झोपवावं.

३. अनेक वेळा साप चावल्यानंतर तात्काळ उपचार म्हणून काही ठराविक गोळ्या रुग्णाला दिल्या जातात. यामध्ये एस्प्रिन या गोळीचा जास्त वापर करण्यात येतो. मात्र या गोळ्या देऊ नयेत. कारण त्या रुग्णाची त्यावेळी काय अवस्था आहे हे सांगता येऊ शकत नाही. त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय रुग्णाला कोणत्याही गोळ्या देऊ नये.

४. सापने दंश केलेल्या ठिकाणी अनेक जण सुरी किंवा चाकूच्या सहाय्याने जखम मोठी करुन त्यातून रक्त बाहेर काढण्याचा प्रयत्न केला जातो. मात्र असं कधीही करु नये. असं केल्यामुळे जखम मोठी होते आणि सापाचं विष शरीरामध्ये जलद गतीने पसरतं.

५. साप चावल्यानंतर रुग्णाची जास्त हालचाल करु नये. त्यामुळे शरीराची हालचाल होऊन विष रक्ताच्या सहाय्याने शरीरात जलद गतीने पसरते.

आवळपट्टी विषाचा प्रभाव रोखते
सर्पदंश झाल्यावर त्या जागी प्रचंड वेदना सुरू होतात. सर्प विषारी असेल तर त्याच्या दोन दातांचा चावा चटकन लक्षात येतो. सर्प बिनविषारी असेल अर्धलंबवर्तुळाकार दातांच्या पंक्ती दिसतात.

सर्प विषारी असो अगर बिनविषारी, वेदना प्रचंड असतात. अशा वेळी घाबरून न जाता ज्या ठिकाणी दंश झाला असेल त्या ठिकाणापासून साधारण तीन ते चार इंच अंतरावर आवळपट्टी बांधावी.

घरात असलेली रिबिन, कपड्याची पट्टी, दोरी यापैकी कशाचाही त्यासाठी उपयोग करता येतो. घट्ट आवळून बांधल्यामुळे विष शरीरात पसरण्यापासून रोखले जाते आणि वैद्यकीय उपचारांसाठी वेळ मिळतो. त्यामुळे पहिले काम आवळपट्टी बांधण्याचे केले पाहिजे.

नव्या ब्लेडने चिरा मारणे
ज्या ठिकाणी सर्पदंश झाला असेल त्या ठिकाणी नव्या ब्लेडने किंवा कोणत्याही स्वच्छ धारदार वस्तूने किमान दोन चिरा माराव्यात. लक्षात ठेवा चिरा जास्त खोल मारू नका नाहीतर विष आणखी शरीराच्या खोल उतरण्याचा धोका वाढतो.

चिरा मारल्याने रक्त आणि त्याबरोबर सापाचे विषही बाहेर निघते. अनेकदा दंश करणारा सर्प विषारी असेल तर दंश झालेले बोट तोडले तरी परवडते. कारण त्यामुळे प्राण वाचू शकतात. चिरा मारल्यामुळे होणारी जखम काही दिवसांत बरी होते; पण त्यामुळे व्यक्ती वाचण्याची शक्यता वाढते.

हे प्राथमिक उपचार संबंधित रुग्णाच्या नातलगांनी केले नसतील आणि औषधोपचाराला उशीर होत असेल तर वैद्यकीय कर्मचा-यांनीही करायला हवेत.

हे प्राथमिक उपचार रुग्णालयातील कर्मचा-यांनी केले असते तर कदाचित लस मिळविण्यासाठी या वॉर्डातून त्या वॉर्डात फिरणा-या पालकांना आपल्या मुलीला वाचविता आले असते.

बिनविषारी दंशाची लक्षणे
दंशाच्या जागी वेदना होतात, रक्तस्राव होऊ लागतो, सूज येते, भीतीमुळे घाम येतो.

खायला काहीही न देणे
सर्पदंश झाल्याचे लक्षात आल्यावर रुग्णाला धीर दिला पाहिजे आणि तोंडावाटे खाण्यासाठी काहीही दिले जाणार नाही याचीही आवर्जून काळजी घेतली पाहिजे. मोकळी हवा त्याच्यापर्यंत पोहोचेल याची दक्षता घ्यावी. त्याला एकटे सोडू नये. कारण त्याला दंशानंतर काही वेळातच चक्कर येऊ लागतात.

विषारी दंशाची लक्षणे
दंशाच्या जागी मोठी सूज येऊन असह्य वेदना होतात. शरीराचा तो भाग काळानिळा पडतो. रुग्णाला उलट्या होतात. नाकावाटे रक्त येते, भोवळ येते. सर्प जर निमविषारी असेल तर त्याच्या दंशानंतर ती व्यक्ती बेशुद्ध पडते. काही वेळाने शुद्धीवर येते. वेदना होतात, मळमळ होते, चक्कर येतात.

Comment Box is loading comments...

संबंधित बातम्या